معرفی نماهای کامپوزیت و نحوه اجرای آن در ساختمان

مقدمه:

آلومینیویم کامپوزیت مصالح جدیدی است که به تازگی مورد استفاده قرار گرفته است و ساختمانها با کاربردها و عناوین مختلف و متنوع را تحت پوشش قرار داده و نمای جدیدی به ساختمان و همچنین سیمای شهری بخشیده است. طراحی و اجراء نما با آلومینویم کامپوزیت بر برخلاف سایر مصالح مورد استفاده در نما سازی مانند سنگ ، سیمان سفید و … ؛ دارای پیچیدگی ها و شرایط اجرایی خاص خود می باشد . بدین ترتیب که همانند طراحی و ساخت یک بنا ، مستلزم صرف وقت و فکر است تا نمایی مناسب، زیبا و قابل اجرا طراحی شود و پس از اجرا بدون عیب و نقص بصری و فنی باشد.

 

تعاریف:
ورق های کامپوزیت: آلومینیوم کامپوزیت به ورقهایی اطلاق می گردد که شامل دو ورق آلومینیوم در بالا و پائین است و لایه ای ازجنس پلی اتیلن که ما بین آنها قرار گرفته. لایه میانی در محصولات مختلف تنوع جنسی دارد؛ از جمله مواد پلاستیکی، مواد نسوز و … . این ورقها با طول ۳۲۰۰ میلیمتر و عرض ۱۲۵۰ میلیمتر و در رنگهای متنوع در بازار عرضه می گردد؛ که البته ابعاد و رنگ آن بسته به کارخانه سازنده آن تفاوت دارد.

در این مقال سعی شده است مراحل طراحی و اجرای این نوع مصالح بیان گردد ، هر چند اکثر مراحل طراحی موازی با هم پیش رفته و تقریبا تقدم و تاخری به طور دقیق نمی توان برای هیچ کدام از مراحل آن در نظر گرفت ولی برای دسته بندی و حفظ نظم و ترتیب و همچنین سهولت درک و آموزش مطالب ، مراحل براساس عنوان های مربوطه دسته بندی و ارائه شده اند . این نکته حائز اهمیت است که همه موارد ذکر شده حاصل تجربه می باشد و هیچ التزامی برای تکرار صرف این روشها نیست ؛ چنانکه هر سازمان یا شرکت و یا هر طراحی ممکن است شیوه و اصول طراحی و جزئیات خاص خود را دارا باشد . اصول و روشهایی که در این مقال خواهد آمد اصول مورد استفاده در مجموعه آلومتاب می باشد.

مراحل کار با آلمینیوم کامپوزیت به ترتیب زیر می باشد:

الف-طراحی
ب- اجرا
الف- طراحی :  طراحی خود شامل قسمتهای زیر می باشد: ۱-طراحی نما  ۲-طراحی قطعات ۳-طراحی زیر سازی نما

۱- طراحی نما : برای طراحی نمای آلومینیومی لازم است ابعاد دقیق ساختمان در دسترس باشد ؛ اگر ساختمان تنها در مراحل طراحی باشد و هنوز ساختمان احداث نشده باشد ابعاد طراحی در اختیار طراح نما قرار خواهد گرفت و اگر ساختمان در حال احداث باشد ابعاد آن بوسیله نقشه برداری ابتدایی و یا پیشرفته( بسته به پیچیدگی ساختمان) بدست خواهد آمد و مبنای طراحی قرار خواهد گرفت.
در پروژه های بزرگ و یا دارای نمای پیچیده معمولا از دستگاه های پیشرفته نقشه برداری استفاده می گردد که نقشه ساختمان به صورت سه بعدی برداشت شده و به صورت فایل کامپیوتری در دسترس قرار خواهد گرفت. در صورتیکه حجم کارکم بوده و یا بنا از پیچیدگی خاصی برخوردار نباشد از نقشه برداری ساده و ابتدایی مانند متر کشی استفاده می شود .

نقشه بدست آمده از نقشه برداری در مقاطع مختلف ارتفاعی بررسی می شود و درنهایت پوسته ای فرضی برای بنا به عنوان “بر” ساختمان در نظر گرفته می شود که مبنای طراحی نما به شمار می رود. این خط فرضی( بر مبنا) به صورتی در نظر گرفته می شود تا هیچ کدام از قسمتهای ساختمان با هیچ قسمتی از نمای آلمینیومی برخورد نداشته باشند.

۲- طراحی قطعات

طراحی ، قوانین و شرایطی دارد که در موقعیتها و موارد مختلف متفاوت خواهد بود تقریبا در هر منطقه به طور وسیع و در هر سازمان و اداره ای به طور اختصار شیوه ها و اسلوب های خاصی حکم فرماست که طبیعتا جزئیات و شرایط خاصی را برای طراحی و اجرا ایجاد خواهد نمود.

۳- طراحی زیرسازی

برای نگه داری قطعات آلومینیوم احتیاج به زیر سازی بر روی ساختمان داریم .که شامل قطعات زیر می باشد:

۱- پروفیل های آهنی قوطی شکل که ابعاد آن با توجه به سطح کار و میزان تحمل بار وارده ، در نظر گرفته خواهد شد.

۲- نبشی های یک سوراخه: این نبشی ها به منظور اتصال قوطی زیر سازی( کمر بندی) به دیوار و بصورت جفتی به کار می رود. بدین ترتیب که از طرف سوراخ دار و بوسیله پیچ به دیوار وصل می شود و از جانب ساده به پروفیل کمر بندی جوش داده میشود. فاصله هر جفت نبشی یک سوراخه ۲۰ الی ۲۵ مترو فاصله آن از ابتدا و انتهای کمر بندی ۲۰ الی ۲۵ سانتیمتر می باشد.

۳-ناودانی: برای سوار شدن و اتصال ورقها بر روی زیر سازی احتیاج به عناصر عمودی داریم. معمولا برای این منظور از ناودانی استفاده می شود بدین ترتیب که در محل قرار گیری درز ورقها واز بالا ترین تا پائین ترین قسمت از بنا که با آلومینویم پوشش داده می شود ، ناودانی قرار می گیرد. با توجه به این که طول ناودانی باید زمین یا انتهای نمای آلومینیومی در حدود ۱۰ تا ۱۵ میلیمتر فاصله داشته باشد.

۴-براکت ها : نبشی هایی هستند با دو سوراخ که محل اتصال ناودانی به کمر بندی می باشند
نصب نمای کامپوزیت:  در حال حاضر به چهار روش  اجرا می‌شود که تمامی این روش ها استاندارد نیستند، در زیر تمامی این روش ها توضیح داده شده و معایب و مزایای هرکدام ذکر شده است:

۱.  روش نصب ثابت (Fixing)

۲.  روش نصب هنگ یا ریلی (Hanging)

۳.  روش نصب غیر استاندارد (H , L)

۴.  روش نصب ثابت جدید (New Fixing)

 

روش ثابت (Fixing):

در این سیستم که رایج ترین نوع نصب در ایران است شبکه ای از پروفیل های فلزی (که عمدتا از قوطی های ۴۰×۴۰ و ۲۰×۴۰ می باشند) طبق نقشه اجرا شده و ورق‌های کامپوزیت پس از برش، شیار، خم و مونتاژ توسط نبشی آلومینیومی یا لبه برگشته خود ورق به صورت ثابت با پیچ یا پرچ بر روی زیر سازی آهن متصل میگردند.

نمای کامپوزیت فیکس

 از مزیت های این روش می توان به موارد زیر اشاره کرد:

سرعت در نصب، امکان تعویض و یا جدا سازی پانل ها به صورت مجزا، ایجاد فرم های پیچیده و قابلیت آب بندی نما بصورت کامل بر خلاف سیستم غیر استاندارد اچ و ال که امکان آب بندی در نما را ندارد.

بین ورق‌های نصب شده شیاری (ژوئن) ایجاد می شود که بایستی به یکی از روش های استاندارد، آب بندی گردد.

روش هنگ یا ریلی : (Hanging)

 

در این سیستم که بهترین نوع استاندارد نصب می باشد پروفیل های اصلی که ناودانی آلومینیومی می باشند توسط نبشی هایی که دارای سوراخ های لوبیایی شکل می باشند به براکت های فلزی که روی صفحات پلیت (بولت) یا شاسی جوش شده اند، پیچ و مهره می شوند و ناودانی های کوچکی (بچه ناودانی) که دارای پین فلزی ضد زنگ می باشند ، درون ناودانی اصلی قرار می گیرند.

نمای کامپوزیت هنگ

ورق ها طبق روش فیکس آماده می شوند اما به جای نبشی آلومینیومی روی لبه های خم خورده عمودی، چند جاسازی به شکل  چکمه پانچ می شود.

ورق های کاست شده به صورت آویز بر روی پین بچه ناودانی قرار می گیرند. این روش هزینه بالاتری نسبت به روش فیکس دارد.

از قابلیت های ویژه روش هنگ می توان به موارد زیر اشاره کرد:

قابل ریگلاژ بودن زیر سازی بعد از نصب، تنظیم حداقل ژوئن ها (شیارها)، قابلیت جدا سازی و تعویض هر یک از پانل ها، عدم نیاز به استفاده از متریال های آب بندی روش فیکس به دلیل خروج آب از طریق ناودانی اصلی و عملکرد صحیح در مقابل انقباض و انبساط.

قابل ذکر است پانچ چکمه ای باید بدون کوچکترین خطایی انجام شود چون اصلاح آن به دشواری انجام می شود.

اما می توان برای کنترل خطای احتمالی ابتدا جاسازی چکمه ای را روی نواری از خود کامپوزیت یا تسمهء آلومینیومی پانچ کرد بعد آنرا روی لبه های عمودی کاست ها پرچ کرد.

 

روش غیر استاندارد  ( H, L):

در این سیستم که فقط در ایران از آن استفاده می شود ، ابتدا پروفیل های L وH با پیچ یا پرچ روی زیر سازی فلزی ثابت می شوند. بعد ورق ها طبق نقشه برش خورده و به صورت کشوئی درون پروفیل ها قرار می گیرند.

نمای کامپوزیت h-l

 سیستم نصب H, L یک روش غیر استاندارد می باشد که دارای معایب بسیاری است از جمله :

عدم امکان آب بندی نما به علت استفاده از پروفیل های H شکل. عدم امکان تعویض پانل آسیب دیده بصورت مجزا یا پانلی که در هر صورت نیاز به جدا سازی داشته باشد، و برای هرگونه دسترسی به یک قطعه باید کل نما باز شود.  در صورتی که پانل‌ها با ابعاد بزرگ اجرا شوند موجب تغییر شکل ورق (ایجاد موج) و در هنگام باد و بارندگی تولید سر و صدا خواهند کرد و امکان کنده شدن ورق ها به علت ضخامت کم نگهدارنده لبه پروفیل H  با باد در پشت سازه وجود دارد .

 

روش ثابت با زیر سازی آلومینیومی (New Fixing):

در این سیستم از زیر سازی آلومینیومی (قوطی یا نبشی ۴۰×۴۰) استفاده می‌گردد. نحوه اتصال شاخه آلومینیومی به پلیت یا شاسی مانند روش هنگ میباشد ولی اجرای ورق مانند روش فیکس انجام می شود. این سیستم دارای قابلیت ریگلاژ بعد از نصب هم می باشد. همچنین به علت استفاده از آلومینیوم، سازه نسبت به روش ثابت آهن سبک‌تر بوده و عملکرد بهتری در مقابل انقباض و انبساط دارد. آب بندی در این سیستم مانند روش فیکس می باشد ولی بیشتر با تسمه از جنس ورق در ژوئن‌های (شیارهای) عمودی و یک لبه برگشت در خم افقی بالای ورق صورت می‌پذیرد.

نمای کامپوزیت ehfj

در کل سه نوع آب بندی وجود دارد:

 فوم و چسب سیلیکون (ماستیک یا چسب آکواریوم): ابتدا فوم میله ای  (اسفنجی) درون بند قرار گرفته و بعد از آن با پمپ مخصوص ، چسب سیلیکون درون شیار پمپاژ و در همان  لحظه با ابزارهای مخصوص تمیز و صاف می شود . چسب ها دارای چند رنگ می باشند که بنابر رنگ ورق ها انتخاب می شوند.

لاستیک درز گیر: این لاستیک ها که ضخامت آن نسبت به شیار کمی بزرگتر است از پی وی سی یا سیلیکون ساخته می شوند و برای ثابت ماندن آن در طولانی مدت در مکان خود از چسب ها سیلیکون استفاده می شود.

تسمه یا ناودانی: تسمه یا ناودانی از خود ورق کامپوزیت با طیف رنگ های موجود برش و ساخته می شوند و در درون شیار قرار می گیرند.